Τριάντα έξι χρόνια στο τιμόνι της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που διαδέχθηκε τον Χομεϊνί το 1989, υπήρξε ο απόλυτος ρυθμιστής της εξουσίας στο Ιράν, χαράσσοντας τη σκληρή γραμμή απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ. Από την επανάσταση του 1979 μέχρι την ανοιχτή σύγκρουση του 2026, συγκέντρωνε στα χέρια του τον έλεγχο του στρατού, των Φρουρών της Επανάστασης και του πυρηνικού προγράμματος. Ο θάνατός του κλείνει μια ολόκληρη εποχή και αφήνει πίσω ένα βαθιά διχασμένο Ιράν.
Ο Αλί Χαμενεΐ υπήρξε για 36 χρόνια ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν. Ανέλαβε την ηγεσία μετά τον θάνατο του Ρουχολά Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και από τότε βρέθηκε στην κορυφή της εξουσίας. Καθόριζε την εξωτερική πολιτική της χώρας, σχεδίασε τη στρατηγική της στις συγκρούσεις και υπήρξε δηλωμένος αντίπαλος των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν πραγματοποιούσε ταξίδια στο εξωτερικό και δεν παραχώρησε ποτέ συνέντευξη σε εγχώρια ή διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Γεννημένος το 1939 στη Μασχάντ, προερχόταν από οικογένεια κληρικών και σπούδασε ισλαμική θεολογία από νεαρή ηλικία. Ως φοιτητής έγινε στενός συνεργάτης του Χομεϊνί και συμμετείχε ενεργά στο κίνημα κατά του Σάχη. Συνελήφθη πολλές φορές, ανακρίθηκε και πέρασε χρόνια στην εξορία. Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 άλλαξε τη ζωή του: η μοναρχία κατέρρευσε και η Ισλαμική Δημοκρατία εγκαθιδρύθηκε.
Μετά την επανάσταση εντάχθηκε στη νέα κυβερνώσα ελίτ. Επέζησε από απόπειρα δολοφονίας που του άφησε μόνιμο πρόβλημα στον δεξί ώμο. Το 1981 εξελέγη πρόεδρος του Ιράν και βρέθηκε στο τιμόνι της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Εκείνη την περίοδο ανέπτυξε στενούς δεσμούς με τους Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι αποτέλεσαν βασικό στήριγμα της εξουσίας του. Το 1989, μετά τον θάνατο του Χομεϊνί, επιλέχθηκε ως Ανώτατος Ηγέτης — η ισχυρότερη θέση στο πολιτικό σύστημα του Ιράν. Οι πρόεδροι άλλαζαν, όμως εκείνος παρέμενε. Η πραγματική εξουσία συγκεντρωνόταν στο πρόσωπό του.
Υπό την ηγεσία του, το Ιράν στήριξε συμμάχους και ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή — στη Συρία, το Ιράκ, τον Λίβανο και την Υεμένη — πολιτική που η Τεχεράνη χαρακτήριζε «άξονα αντίστασης». Ο Χαμενεΐ οικοδόμησε την ισχύ του πάνω στην αντιπαράθεση με τη Δύση, θεωρώντας τις ΗΠΑ βασικό εχθρό και ασκώντας σφοδρή κριτική στο Ισραήλ.
Διαδηλώσεις στο εσωτερικό του Ιράν
Στο εσωτερικό, η χώρα γνώρισε επαναλαμβανόμενα κύματα διαδηλώσεων: φοιτητές, εργαζόμενοι και γυναίκες ζητούσαν περισσότερες ελευθερίες. Οι αρχές απαντούσαν με συλλήψεις και καταστολή, ενώ δημοσιογράφοι και ακτιβιστές διώκονταν. Η αμφισβήτηση του Ανώτατου Ηγέτη μπορούσε να οδηγήσει σε φυλάκιση. Ο ίδιος υποστήριζε πως όσοι αντιτίθενται στην Ισλαμική Δημοκρατία επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν το σύστημα.
Το 2026 η ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κλιμακώθηκε σε ανοιχτή σύγκρουση. Αεροπορικές επιδρομές έπληξαν ιρανικούς στόχους και πύραυλοι εκτοξεύτηκαν στην ευρύτερη περιοχή, φέρνοντας τη Μέση Ανατολή πιο κοντά σε γενικευμένο πόλεμο.
Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ο άνθρωπος που κυβέρνησε το Ιράν για περισσότερο από μια γενιά σκοτώθηκε σε σύγκρουση που σημάδεψε την ηγεσία του. Ο θάνατός του έκλεισε ένα κεφάλαιο στην ιρανική πολιτική ιστορία. Για τους υποστηρικτές του υπήρξε ηγέτης που υπερασπίστηκε τη χώρα απέναντι σε εξωτερικούς εχθρούς· για τους επικριτές του κυβέρνησε μέσω καταστολής και διαρκούς έντασης. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική του παρακαταθήκη αναμένεται να επηρεάζει το Ιράν και μετά τον θάνατό του.
Η Ισλαμική Δημοκρατία δήλωσε πως θα συνεχίσει αταλάντευτα το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ χαρακτήρισε τον Αμερικανό πρόεδρο «εγκληματία», κατηγορώντας τον για απώλειες και καταστροφές σε βάρος του ιρανικού έθνους.
Πηγή
